Υπάρχουν πόλεις που αλλάζουν εποχή. Και υπάρχουν πόλεις που γιορτάζουν την αλλαγή εποχής.
Το Τόκιο ανήκει στη δεύτερη κατηγορία.
Σε λίγα μέρη η μετάβαση από τη μία εποχή στην άλλη έχει τόσο μεγάλη πολιτιστική, αισθητική και αισθητηριακή σημασία όσο στην Ιαπωνία. Ο Σεπτέμβριος δεν σηματοδοτεί ακόμη την πλήρη άφιξη του φθινοπώρου, αλλά ακριβώς εκείνη τη στιγμή που κάτι αρχίζει να αλλάζει.
Οι μέρες παραμένουν ζεστές, η υγρασία επιμένει και το καλοκαίρι δεν έχει φύγει ακόμα εντελώς. Όμως η πόλη αρχίζει, σιγά σιγά, να κοιτάζει προς την επόμενη εποχή.
Ο πολιτισμός της εποχιακής αλλαγής
Ο ιαπωνικός πολιτισμός έχει μια έννοια ιδιαίτερα συνδεδεμένη με αυτή την ιδέα: το mono no aware, τη μελαγχολική και όμορφη επίγνωση της φθαρτότητας των πραγμάτων.
Είναι το συναίσθημα που εμφανίζεται όταν βλέπουμε τις κερασιές την άνοιξη γνωρίζοντας ότι διαρκούν λίγες μόνο μέρες. Ή όταν παρατηρούμε πώς το τοπίο αλλάζει με το φθινόπωρο, έχοντας συνείδηση ότι κι εκείνη η στιγμή θα εξαφανιστεί.
Αυτή η ευαισθησία απέναντι στο εφήμερο διατρέχει μεγάλο μέρος του ιαπωνικού πολιτισμού, καθώς και τη σχέση του με τις αισθήσεις. Το φαγητό, τα χρώματα, τα υλικά, τα τοπία και τα αρώματα αλλάζουν με κάθε εποχή.
Η πορεία του χρόνου δεν φαίνεται μόνο. Μυρίζεται κιόλας.
Η μυρωδιά του φθινοπώρου που έρχεται
Στις αρχές Σεπτεμβρίου, το Τόκιο διατηρεί ακόμα πολλά στοιχεία του καλοκαιριού. Όμως αρχίζουν να εμφανίζονται μικρά σημάδια μετάβασης.
Ο αέρας αλλάζει ελαφρώς. Οι νύχτες αρχίζουν να αισθάνονται διαφορετικές. Και, λίγες εβδομάδες αργότερα, φτάνει ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα αρώματα του ιαπωνικού φθινοπώρου.
Το kinmokusei
Το Osmanthus fragrans, γνωστό στην Ιαπωνία ως kinmokusei, συνήθως ανθίζει από τα τέλη Σεπτεμβρίου έως τον Οκτώβριο.
Το άρωμά του συνδυάζει αποχρώσεις βερίκοκου, ροδάκινου και λευκών λουλουδιών με ένα απαλό και ελαφρώς βελούδινο φόντο. Για πολλούς ανθρώπους στην Ιαπωνία, η εμφάνισή του είναι ένα από τα σαφέστερα σημάδια ότι το φθινόπωρο έχει έρθει.
Δεν χρειάζεται να κοιτάξει κανείς τα δέντρα. Μερικές φορές αρκεί να βγει στον δρόμο και να αναγνωρίσει τη μυρωδιά του.
Γιατί το Τόκιο εμπνέει τους αρωματοποιούς
Το Τόκιο έχει κάτι που λίγες πόλεις μπορούν να προσφέρουν: μια σχέση με τη μυρωδιά που ξεπερνά κατά πολύ την αισθητική.
Στην Ιαπωνία υπάρχει μια μακρά παράδοση συνδεδεμένη με το kōdō, την τέχνη της εκτίμησης του θυμιάματος, που ασκείται εδώ και αιώνες.
Σε αυτή την παράδοση, το άρωμα δεν καταναλώνεται γρήγορα. Παρατηρείται, ακούγεται και ερμηνεύεται. Του αφιερώνεται χρόνος.
Αυτός ο τρόπος κατανόησης της μυρωδιάς έχει επηρεάσει τόσο την ιαπωνική αρωματοποιία όσο και πολλούς δυτικούς αρωματοποιούς που βρήκαν στην Ιαπωνία έναν διαφορετικό τρόπο να δημιουργήσουν ένα άρωμα: πιο συγκρατημένο, πιο ακριβές και πιο συνειδητό ως προς τον χώρο.
Τα αρώματα εμπνευσμένα από το Τόκιο συνήθως μοιράζονται αυτή ακριβώς την ιδέα.
Δεν χρειάζονται πολλές νότες. Χρειάζονται τις σωστές.
Καθαρά ξύλα, τσάι, διάφανα λουλούδια, εσπεριδοειδή, θυμίαμα, απαλά μοσχάτα και πράσινες νότες εμφανίζονται ξανά και ξανά σε συνθέσεις που δεν επιδιώκουν να επιβληθούν, αλλά να αποκαλυφθούν σιγά σιγά.
Δεν φωνάζουν. Ψιθυρίζουν.
Η μυρωδιά της μετάβασης
Ο Σεπτέμβριος στο Τόκιο δεν είναι ακόμα φθινόπωρο.
Όμως δεν αισθάνεται ακριβώς σαν καλοκαίρι.
Είναι ο μήνας της μετάβασης.
Οι μέρες παραμένουν ζεστές, όμως η πόλη αρχίζει σιγά σιγά να κοιτάζει προς την επόμενη εποχή. Σε λίγες εβδομάδες θα ανθίσει το kinmokusei και το γλυκό του άρωμα θα ανακοινώσει ότι το φθινόπωρο έχει πραγματικά φτάσει.
Στο μεταξύ, υπάρχει κάτι ιδιαίτερα ενδιαφέρον σε αυτή την ενδιάμεση στιγμή.
Αρώματα που δεν ανήκουν πλήρως ούτε στο καλοκαίρι ούτε στο φθινόπωρο. Εσπεριδοειδείς νότες που αρχίζουν να αναμειγνύονται με ξύλα. Ελαφριά λουλούδια δίπλα σε νότες τσαγιού, θυμιάματος ή μόσχου. Φρέσκες συνθέσεις, αλλά με περισσότερο βάθος.
Αρώματα σχεδιασμένα για εκείνο το ακριβές σημείο όπου μια εποχή δεν έχει τελειώσει ακόμα και η επόμενη έχει ήδη αρχίσει να υπαινίσσεται.
Και ίσως εκεί κατανοείται καλύτερα το Τόκιο: σε όλα όσα αλλάζουν προτού σχεδόν το αντιληφθούμε.
The Travel Edit
Τόκιο
divain.732
Η ουσία του Τόκιο — μινιμαλιστική, ακριβής και βαθιά. Ένα άρωμα που δεν φωνάζει αλλά παραμένει, όπως οι δρόμοι αυτής της πόλης όταν πέφτει το απόγευμα.
Φύση · Ευαισθησία
divain.733
Τα πάρκα του Τόκιο τον Σεπτέμβριο — η φύση που συνυπάρχει με την πόλη. Λεπτή, ζωντανή και ευαίσθητη στην αλλαγή εποχής που ήδη διαφαίνεται στον αέρα.
Μετάβαση · Νερό · Λουλούδια
divain.867
Νερό και λουλούδια σε τέλεια αρμονία. Η σεπτεμβριανή βροχή πάνω από τους κήπους του Τόκιο — φρέσκια, ανθική και γεμάτη με τη γλυκιά μελαγχολία της αλλαγής εποχής.