Soms is de mooiste zomer niet de meest spectaculaire.
Niet die met de mooiste foto's of de verste bestemming. De beste zomer is vaak gewoon dezelfde als altijd. Die waarin je thuisblijft. Die van het dorpszwembad met dezelfde mensen als altijd. Die van de lange middagen bij opa en oma. Die van de ongeplande plannen die uiteindelijk het meest herinnerd worden.
Die zomer staat op geen enkele bestemmingslijst. Maar hij ruikt net zo goed.
De zomer die je niet vergeet
Sommige zomers herinner je je met fotografische precisie — het hotel, het strand, het uitstapje op de derde dag.
En sommige zomers herinner je je door je reukzin.
De zonnebrand die opwarmt op je huid. Het chloor van het buurtzwembad. De koude, opengesneden watermeloen op tafel. Het augustusonweer dat plotseling losbarst terwijl iedereen buiten is, waardoor iedereen lachend een schuilplaats zoekt. De geur van een barbecue op een zaterdagmiddag.
Die geuren horen bij geen enkele specifieke plek. Ze horen bij alle zomers tegelijk. En wanneer ze terugkeren — in een crème, in een geur, in de lucht van een julimiddag — brengen ze alles mee wat eromheen was.
Die zomer heeft een eigen geur. En het is de meest herkenbare geur van allemaal.
Waarom de reukzin de beste zomers bewaart
De reukzin is het zintuig met het langste geheugen.
Terwijl visuele of auditieve herinneringen vervagen met de tijd, blijven geurherinneringen tientallen jaren lang met verrassende scherpte gegrift. Een geur kan je in een fractie van een seconde terugbrengen naar een zomer van twintig jaar geleden — met dezelfde emotionele intensiteit als toen je het beleefde.
Wetenschappers noemen het het Proust-effect. En hoewel het fenomeen genoemd is naar een Franse schrijver, heeft iedereen het minstens één keer ervaren.
De zomer die uit een flesje komt
Sommige geuren vangen die zomer beter dan andere.
Het zijn niet de meest complexe of meest verfijnde. Het zijn de geuren die, zodra je ze ruikt, iets in je brein laten zeggen: dit is de zomer. Die met dat zonnige tintje, die warmte van de huid, die middagfrisheid die bij alle zomers tegelijk hoort.
Die precies ruiken naar hoe het voelt om omringd te zijn door de mensen van wie je houdt, zonder haast, terwijl de zomer nog niet voorbij is.